RSPB
Skip navigation
Print page

Dim ond un plentyn mewn wyth sydd 'â chysylltiad â byd natur', yn ôl darganfyddiadau astudiaeth arloesol

Last modified: 16 October 2013

Group of 3-9 year olds on a Summer School, pond dipping at reserve

Image: Eleanor Bentall

Am y tro cyntaf erioed, mae astudiaeth i benderfynu hyd a lled cysylltiad plant y DU â byd natur wedi ei rhoi ar waith, ac mae’r darganfyddiadau yn amlygu bod gan blant Cymru sgôr sylweddol is na gweddill y DU.
Mewn project tair blynedd, a gynhaliwyd gan yr RSPB, cafwyd mai dim ond 13% o blant (1 ym mhob 8 o blant) yng Nghymru sydd â lefel ‘realistig a chyraeddadwy’ o gysylltiad â byd natur, o’i gymharu â 21% ledled gweddill y DU. [gweler nodiadau’r golygyddion].

Cynhaliwyd yr adroddiad o ganlyniad i bryder cynyddol na fydd gan genedlaethau o blant gyswllt â byd natur a bywyd gwyllt, neu ychydig iawn o gyswllt.  Mae’r RSPB yn credu mai dyma un o’r bygythiadau mwyaf i fyd natur Cymru. 

Dengys yr astudiaeth newydd fod gwahaniaethau ystadegol sylweddol rhwng cysylltiad plant â byd natur ar lefel genedlaethol ledled y DU, ac mai plant Cymru sydd â’r sgôr genedlaethol isaf ar gyfartaledd.  Mae gwahaniaeth sylweddol hefyd rhwng bechgyn a genethod, a chartrefi trefol a gwledig Prydain [gweler nodiadau’r golygyddion rhif 1].

Ym mis Mai, cyhoeddwyd yr adroddiad arloesol Sefyllfa Byd Natur gan 25 o gyrff bywyd gwyllt, yn cynnwys yr RSPB, [gweler nodiadau’r golygyddion rhif 2], sy’n datgelu bod 60% o’r rhywogaethau o fywyd gwyllt a astudiwyd wedi prinhau dros y degawdau diwethaf.  Cred yr elusen bod sicrhau cysylltiad pobl ifanc â byd natur yn golygu y byddan nhw’n datblygu teimladau dwfn ac agweddau tuag at fywyd gwyllt a’r byd yr ydym i gyd yn byw ynddo ac, o ganlyniad, yn ei ystyried yn ddigon pwysig i’w warchod yn y dyfodol.

Meddai Katie-jo Luxton, Cyfarwyddwr Cymru'r RSPB: “Mae’r adroddiad hwn yn wirioneddol arloesol.  Mae miliynau o bobl yn fwyfwy pryderus bod plant â llai o gyswllt â byd natur nag erioed o’r blaen, ond hyd yma nid oedd gennym dystiolaeth wyddonol gadarn i fesur a dilyn cysylltiad â byd natur ymysg plant y DU, sy’n golygu nad ydy’r broblem wedi cael y sylw haeddiannol. 

“Mae byd natur mewn trybini, ac mae cyswllt cryf rhwng hyn â chysylltiad plant â byd natur.  Dengys yr adroddiad Sefyllfa Byd Natur diweddar fod byd natur yn y DU a Chymru yn prinhau’n gyflym iawn.  Gallwn i gyd weithredu i sicrhau bod byd natur unwaith eto yn rhan o blentyndod, a sicrhau bywydau a dyfodol gwell i bobl ifanc.

“Am y tro cyntaf, rydym wedi creu man cychwyn y gallwn ni ac eraill ei ddefnyddio i fesur beth yw gwir hyd a lled cysylltiad plant â byd natur.  Wrth fabwysiadu’r dull newydd hwn o weithredu, gallwn i gyd fonitro cysylltiad y plant ac rydym yn argymell bod llywodraethau ac awdurdodau lleol yn gweithredu i’w gynyddu drwy benderfyniadau yn ymwneud â pholisi ac ymarfer.”
Dros y degawd diwethaf, rhoddwyd llawer o ymchwil ar y gweill ynglŷn â’r buddion amrywiol i blant o ganlyniad i gyswllt â byd natur a phrofiadau awyr agored.  Ymysg y buddion hyn mae effeithiau positif ar addysg, iechyd corfforol, lles emosiynol a medrau personol a chymdeithasol.
Mae tystiolaeth ynglŷn ag effaith plentyndod segur ac o dan do wedi cynyddu dros yr haf wrth i Brif Weithredwr Sefydliad y Galon Prydain alw am ddychwelyd i ‘blentyndod awyr agored traddodiadol’ [gweler nodiadau golygyddol 3].

Mae’r RSPB yn credu bod gan bawb, o lywodraethau i gyrff ac unigolion, rôl i’w chwarae mewn cysylltu plant â byd natur, a dyma pam ei bod wedi arwyddo gyda’r Rhwydwaith Gwyllt.  Cydweithrediad unigryw ac arloesol yw’r Rhwydwaith Gwyrdd rhwng cyrff sydd â’r nod o sicrhau bod plant yn cael eu ‘hamser gwyllt’ a gwrthdroi tueddiad plant i golli cysylltiad â byd natur a chwarae yn yr awyr agored [gweler nodiadau golygyddion].

Bu’n bosibl rhoi’r ymchwil hwn ar waith diolch i gefnogaeth garedig Sefydliad Calouste Gulbenkian a Phrifysgol Essex.
Meddai Andrew Barnett, Cyfarwyddwr Sefydliad Calouste Gulbenkian yn y DU: ‘Rydym yn falch iawn o gefnogi’r astudiaeth arloesol hon.  Bydd tystiolaeth gadarn o gysylltiad plant â byd natur yn arf rymus dros newid.’

How you can help

Test how in touch with nature you are on our scale from egg to butterfly

Back to basics

Share this