Cri’r Gylfinir yn ysbrydoli cydweithrediad cerddorol newydd

Thursday 9 June 2022

Mae prosiect rhwng prosiect Cri’r Gylfinir (Curlew LIFE) a Bocsŵn Menter Iaith Conwy wedi gweld cerddor yn gweithio gyda phedair ysgol gynradd i greu a pherfformio pedair cân.

English version available here.

Mae Sarah Zyborska, sy’n gerddor ac yn wneuthurwr ffilmiau o Ynys Môn, wedi bod yn gweithio gyda phedair ysgol gynradd yn ardaloedd Ysbyty Ifan a Hiraethog, i greu a pherfformio darnau newydd o gerddoriaeth wedi’u hysbrydoli gan gri hudolus y gylfinir. Mae Sarah wedi gweithio gyda disgyblion yn Ysgolion Ysbyty Ifan, Pentrefoelas, Cerrigydrudion a Bro Aled i greu caneuon sy'n dathlu gylfinir yr ardal - aderyn eiconig o Gymru sy'n dirywio ac a allai ddiflannu'n gyfan gwbl o'n hucheldiroedd.  

I ddathlu’r cydweithrediad mae Cri’r Gylfinir a Bocsŵn yn cynnal noson arbennig yn neuadd Pentrefoelas lle bydd disgyblion o bob un o’r pedair ysgol yn perfformio eu caneuon a bydd y gynulleidfa’n clywed am y gylfinir yn yr ardal a gan un o’r ffermwyr sy’n helpu i sicrhau dyfodol y gylfinir ar ei dir.    

Dywedodd Sarah Zyborska, cantores/cyfansoddwr:

“Yn naturiol mae’r plant yn llawn dychymyg ac yn ymateb yn dda. Mae’n amlwg eu bod nhw wedi mwynhau dysgu am y gylfinir yn eu hardal ac maen nhw wedi creu darnau gwirioneddol wych o ganlyniad i hynny.”  

Fel rhan o’r prosiect, cafodd y disgyblion eu tywys i safleoedd bridio’r gylfinir a bu cyfle i wylio’r aderyn o bell drwy delesgop a recordio ei gri gyda Ben Porter, arbenigwr ar recordio synau bywyd gwyllt. Ers yr ymweliadau, mae’r disgyblion wedi gorffen cyfansoddi’r geiriau a’r gerddoriaeth gyda Sarah sydd wedi’u cyfuno i lunio caneuon.   

Mae Cri’r Gylfir/CurlewLIFE yn brosiect pedair blynedd sy’n ceisio atal gostyngiad pellach yn nifer y gylfinir sy’n bridio mewn ardal yn rhannau uchaf Dyffryn Conwy.  Mae’r ardal o gwmpas Ysbyty Ifan a phen gorllewinol Hiraethog yn gartref i’r boblogaeth fwyaf o ylfinir sy’n bridio yng Nghymru. Ar hyn o bryd, mae rhwng 38 a 47 o barau o ylfinir yn bridio yn yr ardal. Mae’r prosiect yn gweithio gyda ffermwyr lleol i wella’r cynefin i’r gylfinir sy’n nythu a magu cywion yn llwyddiannus drwy ail-wlychu ardaloedd corsiog, creu crafiadau (pyllau bas), torri brwyn a chyflwyno pori gwartheg. Mae’r risg o ysglyfaethwyr hefyd yn cael ei rheoli’n ofalus drwy’r tymor bridio. 

Mae cyflwr poblogaeth y gylfinir sy’n bridio yng Nghymru ar hyn o bryd yn ddychrynllyd. Ers canol y 1990au bu gostyngiad o 69% yn eu nifer. Os na wnawn ni’n atal y gostyngiad yn nifer y gylfinirod sy’n bridio’n llwyddiannus, ni fydd poblogaeth hyfyw yng nghefn gwlad Cymru erbyn 2033, a byddan nhw’n wynebu difodiant yno. Er ei bod yn ddyddiau cynnar, mae llygedyn o obaith bod modd sefydlogi poblogaeth y gylfinir sy’n bridio yn ardal y prosiect. Y llynedd, fe wnaeth pâr fagu am y tro cyntaf ers 20 mlynedd ym Mlaen y Coed, ar gyrion y Migneint o ganlyniad i waith sylweddol gan RSPB a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol i ail-wlychu’r gors yno gyda chefnogaeth Parc Cenedlaethol Eryri a Cyfoeth Naturiol Cymru. Rydyn ni’n falch o adrodd bod y ddau wedi bridio eto ym Mlaen y Coed eleni a bod ganddyn nhw gywion ar hyn o bryd. Mae nifer o nythod gylfinir eraill yn ardal y prosiect wedi cael eu ffensio dros dro i gadw ysglyfaethwyr draw ac mae staff a gwirfoddolwyr yn mynd ati’n ddiwyd i fonitro’r nythod a’r cywion.   

Dywedodd Sian Shakespear, Swyddog Ymgysylltu â’r Gymuned Cri’r Gylfinir:  

“Mae gweithio gyda’r gymuned amaethyddol leol yn hanfodol i sicrhau dyfodol yr aderyn eiconig hwn yn Ysbyty Ifan a Hiraethog a thu hwnt. Gyda’r prosiect hwn, y gobaith yw y bydd y genhedlaeth nesaf o ffermwyr a thirfeddianwyr yn fwy ymwybodol o’r heriau y mae’r gylfinir yn eu hwynebu a’r hyn y gallan nhw ei wneud i sicrhau bod cri gyfarwydd y gylfinir yn parhau i gael ei chlywed yn y dyfodol. Mae’r prosiect hefyd yn ceisio ysbrydoli’r gymuned leol i wneud popeth o fewn eu gallu i warchod y gylfinir sy’n bridio am genedlaethau i ddod.“  

Glesni Lloyd, Swyddog Gwledig a Chyllid Menter Iaith Conwy: 

"Gwych oedd gallu cydweithio ar brosiect Cri'r Gylfinir, a galluogi i blant ardal Hiraethog ac Ysbyty Ifan gael budd o gynllun Bocsŵn. Mae wedi bod yn bleser gan y Fenter i fod yn rhan o'r prosiect, pwysig a chyffrous yma. Rydyn wedi mwynhau pob munud o gydweithio gyda RSPB Cymru a'r cerddor Sarah Zyborska, a holl ddisgyblion ysgol Ysbyty Ifan, Cerrigydrudion, Pentrefoelas a Bro Aled, oedd ynghlwm a'r prosiect. Mae wedi bod yn bleser gweld y prosiect yn datblygu, a gweld y disgyblion yn dysgu yn o gystal â mwynhau'r arbrofi a bod yn greadigol dros y misoedd diwethaf." 

I glywed fersiwn llawn y caneuon, cliciwch yma  

DIWEDD  

 

Tagged with: Country: Wales Country: Wales Topic: Curlew Topic: Wales Topic: Welsh Topic: Wales