Cyfuno llenyddiaeth a natur i ddathlu gylfinirod

Danny Griffith

Friday 11 May 2018

Curlew Numenius arquata, bathing in shallow pool, Geltsdale RSPB reserve

Mi fydd mis Gylfinir Mewn Gofid yn gorffen gyda digwyddiad arbennig yng Ngŵyl y Gelli yn y Gelli Gandryll

Ddydd Gwener 1 Mehefin, bydd RSPB Cymru yn cynnal digwyddiad arbennig yng Ngŵyl y Gelli 2018 i godi ymwybyddiaeth o'r gylfinir, mewn partneriaeth â Mary Colwell, yr Awdur, y Cynhyrchydd a’r Cadwraethwr nodedig. 

Bydd gwesteion yn mwynhau sgwrs â darluniau am lyfr Mary, y mae newydd ei gyhoeddi, sef Curlew Moon, sy'n mynd â’r darllenydd ar stori ddarganfod ysgafn, sy'n cyd-fynd â hanes naturiol y gylfinir sydd wedi ein hysbrydoli ers sawl mileniwm. Fel rhan o'r digwyddiad, cynhelir trafodaeth banel unigryw â Martin Harper, Cyfarwyddwr Cadwraeth Fyd-eang RSPB a Mark Isherwood AC, Aelod Cynulliad Cymru a Pencampwr Rhywogaethau y Gylfinir, wrth iddynt edrych ar ddyfodol mwy disglair i'n bywyd gwyllt sydd fwyaf dan fygythiad. 

Bydd y digwyddiad yn dathlu diwedd Mis Gylfinir Mewn Gofid yr RSPB sy'n cael ei gynnal drwy gydol fis Mai, gan dynnu sylw at y problemau sy'n wynebu gylfinirod drwy feithrin cefnogaeth i’w cadwraeth drwy gyfres o deithiau cerdded a digwyddiadau ledled y DU. 

Mae nifer y gylfinirod yn gostwng yn gyflym

Yn anffodus, mae ofnau cynyddol y gellid colli gylfinirod bridio2 o Gymru yn yr ychydig ddegawdau nesaf os nad yw eu ffawd yn gwella. Mae nifer y gylfinirod yng Nghymru wedi gostwng 80% ers y 1980au, mae parau bridio bron â diflannu o ardaloedd o dir isel, ac er eu bod yn dal yn weddol gyffredin yn yr ucheldiroedd, mae eu niferoedd yn isel a dim ond i ddal ar mewn pocedi. Oherwydd y gostyngiad dramatig, mae gylfinirod bellach ar Restr Goch adroddiad Adar o Bryder Cadwraethol3 yng Nghymru - sy'n tynnu sylw pellach at yr angen i weithredu ar frys.

Mae gan ffermwyr a thirfeddianwyr rôl hollbwysig i’w chwarae yn nyfodol y gylfinir. O Sorcha Davies ar ei fferm yng Nghwm Elan, John Jones yn Nhŷ Uchaf Eidda ym Metws y Coed a Tony Davies yn Fferm Henfron, mae RSPB Cymru yn gweithio'n agos5 gyda nifer o ffermwyr yng Nghymru i wneud yn siŵr eu bod yn gallu darparu cynefin addas ar gyfer y rhywogaeth eiconig hon. 

Yr haf hwn, bydd amrywiaeth o sefydliadau ac unigolion yn gwneud arolwg o ylfinirod bridio, gan ddysgu lle maen nhw a chysylltu â’r ffermwyr a’r tirfeddianwyr sy'n gallu rheoli eu tir er mwyn rhoi cartref i ylfinirod.

Dywedodd Stephen Bladwell, Rheolwr Bioamrywiaeth RSPB Cymru: “Mae amser yn brin i warchod y gylfinir. Mae angen i ni weithredu nawr oherwydd os na wnawn ni, mae’n debyg y byddant wedi diflannu o Gymru mewn cenhedlaeth - gan ddiflannu o’r cof ar ôl hynny. Fodd bynnag, does dim modd i unrhyw sefydliad nac unigolyn wneud hyn ar ei ben ei hun. Mae yna ffermwyr a rheolwyr tir ledled Cymru a’r DU hefyd yn gweithio'n galed i helpu’r gylfinir i fridio'n llwyddiannus ar eu tir. Drwy weithio gyda’r ffermwyr a’r tirfeddianwyr hyn, a drwy dreialu dulliau rheoli newydd yn y gobaith o wella pa mor llwyddiannus ydynt yn bridio, ein gobaith yw y bydd gan y gylfinir ddyfodol mwy disglair yma yng Nghymru.”

Meddai Mary Colwell, y cadwraethwr ac awdur Curlew Moon: “Byddai colli’r gylfinir yng Nghymru yn golygu mwy na cholli dim ond un rhywogaeth arall. Mae’r gylfinir yn rhan annatod o dreftadaeth Cymru, roedd eu cri atgofus yn ysbrydoliaeth i feirdd megis Dylan Thomas. Mae rhostiroedd, mynyddoedd, dolydd a’r gylfinir yn perthyn i’w gilydd - ac rwy'n gobeithio, drwy weithio mewn partneriaeth â nifer o wahanol sectorau, y gallwn wneud yn siŵr y byddant yn parhau i chwarae eu rhan yng nghyfoeth hanes naturiol Cymru.” 

Os hoffech fynd i ddigwyddiad Curlew Moon, gallwch brynu tocynnau drwy wefan Gŵyl y Gelli yn: bit.ly/CurlewMoon

 

DIWEDD 

Dilynwch newyddion diweddaraf RSPB Cymru ar Twitter drwy @RSPBCymru

 

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â:

Danny Griffith, Swyddog Cyfathrebu RSPB Cymru, ar 01248 672850 / Danny.Griffith@rspb.org.uk 

Ffotograffau:

Am ddetholiad o ddelweddau, cysylltwch â Danny Griffith

Nodiadau i olygyddion:

1.Yr RSPB yw'r elusen cadwraeth natur fwyaf yn y DU, ac mae'n ysbrydoli pawb i roi cartref i fyd natur. Gyda'n partneriaid, rydym yn gwarchod adar a bywyd gwyllt dan fygythiad er mwyn sicrhau y bydd ein trefi, ein harfordir a'n cefn gwlad yn llawn bywyd unwaith eto. Rydym yn chwarae rhan arweiniol yn BirdLife International, partneriaeth fyd-eang o sefydliadau cadwraeth natur.

2.Y gylfinir yw aderyn hirgoes mwyaf Ewrop. Mae’n hawdd iawn ei adnabod gyda'i big crwm hir, y stribynnau brith, brown ar ei gorff, a’i goesau hir. Ac yntau'n aderyn eiconig ar dir fferm a rhostir agored, mae'n adnabyddus am ei gri a'i gân iasol. Mae’r gylfinir yn gadael y tiroedd uchel ar ddiwedd y tymor bridio ac yn treulio’r gaeaf mewn ardaloedd arfordirol lle maen nhw'n bwyta. 

3.Cwmni HarperCollins Publishers sydd wedi cyhoeddi ‘Curlew Moon’. Gyda threftadaeth sy'n deillio'n ôl 200 o flynyddoedd, HarperCollins yw un o gyhoeddwyr llyfrau mwyaf blaenllaw y byd, gyda chatalog yn amrywio o ffuglen gyfoes arloesol i apiau sydd wedi ennill gwobrau a phopeth yn y canol.

4.Mae Gŵyl y Gelli yn dod â darllenwyr ac awduron ynghyd i rannu straeon a syniadau mewn digwyddiadau cynaliadwy ledled y byd. Mae’r gwyliau yn ysbrydoli, yn archwilio ac yn diddanu, gan wahodd cyfranogwyr i ddychmygu’r byd fel y mae ac fel y gallai fod. Yn 2018, bydd yr ŵyl yn cael ei chynnal rhwng 24 Mai a 3 Mehefin.

5.Mae ein gwaith gyda’r ffermwyr hyn yn cynnwys torri llystyfiant a sicrhau lefelau pori addas er mwyn cael mosaig o lystyfiant talach, twmpathog ac ardaloedd gwelltog byrrach ar gyfer nythu a bwydo. Gall adfer ardaloedd gwlyb drwy gloddio ffosydd ac adfer gweirgloddiau llawn blodau hefyd wella cynefinoedd ar gyfer bwydo a nythu.

Last Updated: Tuesday 28 August 2018

Tagged with: