Gylfinbraff prin gogledd Cymru dan fygythiad gan afiechyd

Deio Gruffydd

Thursday 21 July 2022

Hawfinch

Mae RSPB Cymru a BTO Cymru yn galw ar y cyhoedd i atal rhag darparu bwyd a dŵr i adar ym Meirionnydd am weddill yr haf i atal lledaeniad yr afiechyd trichomonosis.

Mewn ymgais i leihau’r risg o’r afiechyd trichonomosis yn lledu ym mhoblogaeth gylfinbraff Dolgellau, mae RSPB Cymru a BTO Cymru yn galw ar bobl i atal rhag darparu bwyd a dŵr i adar ym Meirionnydd am weddill yr haf. Mae'r ardal hon yn cynnwys trefi Blaenau Ffestiniog, y Bala, Penrhyndeudraeth, ag Abermaw.

Mae'r gylfinbraff yn aderyn prin sy'n nythu mewn coetir sy'n cael ei ddenu gan hadau blodyn yr haul a ddarperir mewn gerddi. Mae'r ardal o amgylch Dolgellau yn un o'r pum poblogaeth bwysicaf o'r gylfinbraff yn y DU ac mae'n un o'r ddwy brif ardal fagu yng Nghymru.

Dywedodd David Smith, Uwch Swyddog Cadwraeth RSPB Cymru:

“Rydym yn bryderus iawn am ledaeniad y clefyd peryglus hwn ymhlith poblogaeth y gylfinbraff ger Dolgellau. Dyna pam rydyn ni’n gofyn i bobl sy’n byw ym Meirionnydd roi’r gorau i ddarparu bwyd a dŵr i adar am chwe wythnos, a fydd yn achosi adar i wasgaru ar draws cefn gwlad lle maen nhw’n llai tueddol o drosglwyddo afiechyd.”

Er y tywydd sych, mae digon o ffrwythau, cnau a dŵr croyw yn ardal Meirionnydd yn ystod yr haf. Yn yr ardal hon, gofynnir i ddeiliaid tai beidio â darparu baddonau adar i leihau’r risg i oroesiad y gylfinbraff yn y rhanbarth hwn a rhannau eraill o Gymru.

Ychwanegodd David Smith:

“Bydd hyn yn helpu i atal lledaeniad trichomonosis a bydd yn amddiffyn aderyn prin a bregus. Er ein bod yn gofyn yn benodol i bobl sy’n byw ym Meirionnydd roi’r gorau i fwydo’n gyfan gwbl yn unig, mae’n hanfodol bwysig i unrhyw un sy’n bwydo adar yn eu gerddi lanhau eu porthwyr adar a’u baddonau yn rheolaidd er mwyn osgoi haint.”

Mae pobl wedi sylwi ar gylfinbraffau sâl a marw mewn gerddi trwy gydol y gwanwyn a’r haf yn ardal Dolgellau, sy’n golygu mai hon yw’r flwyddyn waethaf ers i astudiaethau o gylfinbraff ddechrau 10 mlynedd yn ôl.

Trichomonosis yw prif achos gostyngiad o 79% yn nifer y llinos werdd yng Nghymru dros y 10 mlynedd diwethaf, a gostyngiad o 38% yn y ji-binc, felly gallai gostyngiad tebyg fod yn drychinebus i boblogaeth y gylfinbraff.

Dywedodd Kelvin Jones, Swyddog Datblygu BTO Cymru:

“Mae trichomonosis yn glefyd sydd fel arfer yn effeithio ar adar sy’n bwydo ar rawn wedi’i golli o fyrddau adar a bwydwyr. Mae’r symptomau’n cynnwys salwch cyffredinol fel blinder a phlu blêr, a gall achosi adar i lafoerio poer, adgyfogi bwyd, a chael anhawster i lyncu ag anadlu. Gall y clefyd ddatblygu dros sawl diwrnod neu wythnosau, ac o ganlyniad bydd adar yr effeithir arnynt yn marw. Mae’n glefyd cas ac annifyr sy’n peri risg i adar prin, felly mae’n rhaid i ni wneud popeth o fewn ein gallu i atal niwed pellach.”

DIWEDD

Nodiadau i'r golygydd:

1.  Mae'r haint yn lledaenu'n gyffredinol pan fydd adar yn bwydo gyda'i gilydd; gan adar sy’n bwydo ei gilydd â bwyd a adgyfogiwyd yn ystod y tymor bridio neu drwy fwyd neu ddŵr yfed/ymdrochi sydd wedi'i halogi gan aderyn heintiedig.

2.  Mae trichomonosis yn glefyd sy'n benodol i adar, ac nid yw'n trosglwyddo i famaliaid, gan gynnwys pobl.

3.  Gall clefydau gael eu lledaenu wrth i adar ymgynnull wrth fwydwyr adar a dŵr. Rydym yn galw ar y cyhoedd yng Nghymru i helpu i gadw adar yn iach drwy gynnal hylendid da lle mae bwyd a dŵr yn cael eu darparu, ac i roi’r gorau i fwydo os ydynt yn gweld adar sâl.

Tagged with: Country: Wales Country: Wales Country: Wales Topic: Birds Topic: Hawfinch Topic: Wales Topic: Wales Topic: Wales