Dewiswch iaith: Cymraeg English

RSPB Lake Vyrnwy Nature Reserve, Llanwddyn, Oswestry, Shropshire, Wales

Ffermio yng Nghymru

Mae ffermio’n hanfodol ar gyfer rhoi cartref i fyd natur Cymru. Mae ffermwyr Cymru o dan bwysau i gynhyrchu mwy a mwy o fwyd, sydd wedi golygu problemau i fywyd gwyllt ffermdir.

Ffermio a byd natur

Mae ffermio’n chwarae rhan hanfodol mewn rhoi cartref i fyd natur yng Nghymru – mae oddeutu 80% o dir Cymru’n cael ei reoli ar gyfer rhyw fath o ffermio. 

Mae’r systemau o ffermio cymysg a ddatblygodd yng Nghymru dros y canrifoedd – wrth dyfu cnydau ochr yn ochr â da byw – wedi cynhyrchu cynefinoedd ar gyfer ystod eang o rywogaethau. Mae daearyddiaeth y wlad hefyd wedi golygu nad oedd ffermio mor ddwys yn digwydd mewn mannau oedd yn anodd eu cyrraedd.

  • Mae ffermwyr Cymru o dan bwysau i gynhyrchu mwy a mwy o fwyd. Ond mae dwysau’r ffermio wedi peri problemau i fywyd gwyllt ffermdir: colli cynefin wrth i ffermwyr geisio gwneud yn fawr o botensial eu tir, e.e. draenio mannau llaith a chlirio coed a gwrychoedd – llecynnau gwerthfawr i fywyd gwyllt  
  • Llygredd afonydd, nentydd a phyllau o ganlyniad i’r defnydd cynyddol o wrtaith a diffyg rheolaeth gwastraff
  • Mwy o ddefnydd o blaladdwyr a chwynladdwyr ar y tir, gan effeithio ar y bwyd sydd ar gael i adar a bywyd gwyllt arall.
RSPB Lake Vyrnwy Nature Reserve, Llanwddyn, Oswestry, Shropshire, Wales. RSPB organic farm at Lake Vyrnwy with Farm Manager Gwynfor Evans. Welsh mountain sheep and Welsh black cattle.
Shepherd and sheep at RSPB Lake Vyrnwy

Rhywogaethau arbennig

Mae rhai o adar arbennig ffermdir Cymru mewn perygl penodol oherwydd newid hinsawdd. Mae nifer o rywogaethau – yn enwedig y gornchwiglen, y gylfinir a’r cwtiad aur – wedi prinhau’n ddifrifol. 

Yn draddodiadol, mae’r rhywogaethau hyn wedi dibynnu ar systemau ffermio eang yr ucheldir a arferai ddarparu brithwaith o gynefinoedd ar gyfer nythu, ffynonellau bwyd a lloches i gywion, a bwyd i oedolion. Fe all deall a mynd i’r afael â’r ffactorau a arweiniodd at y prinhad yma yng Nghymru helpu i rwystro prinhad mewn ardaloedd eraill. 

Curlew Numenius arquata, flapping wings after bathing in shallow pool, Geltsdale RSPB reserve, Cumbria, England, May
Curlew
David Douglas (Conservation Scientist) heads up a team looking into the effects of a wind farm on Golden plover Pluvialis apricaria, Sutherland, Scotland
Golden plover
 Lapwing Vanellus vanellus, amongst grass
Lapwing

Canfod atebion

Er mwyn ffynnu, mae angen rhywle i nythu ar adar, yn ogystal â bwyd ar gyfer oedolion a chywion, a bwyd yn y gaeaf. Mae RSPB Cymru’n cydweithio gyda ffermwyr i ganfod dulliau o ffermio sy’n gyfeillgar i fywyd gwyllt. 

Ymchwilio 

Mae angen i ni ddeall beth sy’n peri prinhad rhywogaethau ffermdir a sut allwn ni fynd i’r afael â’r ffactorau hyn mewn ffordd sydd o fudd i fywyd gwyllt a ffermio. Rydym yn ymchwilio i hyn ar ein tir ein hun, yn ogystal â gyda ffermwyr a phartneriaid, er mwyn canfod pa dechnegau o reolaeth sydd fwyaf buddiol. 

Arddangos 

Wrth gydweithio â ffermwyr, rydym yn datblygu projectau i arddangos sut y gellir defnyddio technegau mewn sefyllfaoedd real. Rydym yn dymuno dangos hefyd sut y gellir gweithredu’r rhain ar y cyd â chynlluniau amaeth-amgylcheddol. 

Eiriol 

Rydym yn gweithio i sicrhau bod cynlluniau amaeth-amgylcheddol Llywodraeth Cymru’n darparu gwir fuddion i fywyd gwyllt a chynefinoedd a’u bod yn cynrychioli buddsoddiad da o arian cyhoeddus. Rydym hefyd yn galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod polisi amaethyddol yn cefnogi systemau ffermio eang Gwerth Natur Uchel sy’n darparu cynefin priodol ar gyfer llawer o’n bywyd gwyllt.

Darllenwch fwy am ein gwaith eiriolaeth yng Nghaerdydd.

Sheep grazing on Lake Vyrnwy nature reserve

Cydweithio

Mae gan RSPB Cymru hanes hir o gydweithio gyda ffermwyr a rheolwyr tir – mae Project Gorgors LIFE yr UE rhwng 2006-2011 yn enghraifft ragorol o hyn. O ganlyniad i’r project hwn adferwyd ardaloedd o orgors yr ucheldir yng nghanolbarth a gogledd Cymru ac roedd yn hynod o lwyddiannus yn bennaf oherwydd bod nifer o ffermwyr yn cymryd rhan.

Ymysg y projectau presennol mae gwaith ar y gweill yn nyffryn Nant Ffrancon yng ngogledd Cymru, lle’r ydym yn gweithio gyda ffermwyr a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol i helpu llinos y mynydd, pinc bychan sy’n nythu yn yr ucheldir. 

Wrth gydweithio, gallwn ddangos sut y gallwn sicrhau bod pob dim sydd ei hangen arni gan linos y mynydd – yn cynnwys cynefin nythu, mannau bwydo i oedolion a ffynhonnell o fwyd i’r cywion – a sut y gellir gwireddu hyn a lleihau’r effaith ar fusnes fferm unigol yr un pryd. 

Wrth sefydlu rheolaeth drwy opsiynau sydd ar gael o fewn y cynllun amaeth-amgylcheddol Glastir, gallwn hefyd sicrhau dyfodol cynaliadwy i’r project, a fydd yn allweddol o ran cefnogi un o boblogaethau olaf llinosiaid y mynydd sy’n nythu yng Nghymru.

Ledled Rhostiroedd Gogledd Cymru, rydym yn gweithio i sicrhau dyfodol nifer o rywogaethau yn cynnwys y gylfinir, y cwtiad aur a’r rugiar ddu. Mae ein gwaith yn cynnwys rheolaeth ymarferol ar y ddaear yn ogystal â gwaith i sicrhau bod tirfeddianwyr yn llwyr ddeall pwysigrwydd rhai o’r mannau hyn yn yr ucheldir. 

Rydym hefyd yn cydweithio gyda ffermwyr o ddydd i ddydd ar ein gwarchodfeydd yng Nghymru ac o’u cwmpas. Mewn ambell i ardal lle nad ydym yn berchen ar ein da byw ein hunain, rydym yn dibynnu ar ffermwyr i ddarparu anifeiliaid ar gyfer pori cadwraethol, neu i gwblhau gwaith contractio ar reoli cynefinoedd. Mae’n fuddiol i’r ddwy ochr: rydym hefyd yn darparu ffynhonnell o incwm ar gyfer ffermwyr sy’n cynorthwyo gyda’n gwaith, ac felly’n sicrhau budd i fusnesau bregus. 

Flower-rich margin at Hope Farm

Hope Farm

Rhowch rodd i Hope Farm

Ar ein fferm tir âr rydym yn datblygu ac yn arddangos technegau ffermio sy’n gyfeillgar i fywyd gwyllt. Gyda’ch cymorth chi, gallwn barhau â’r gwaith hanfodol hwn. 

Cyfrannwch nawr