Cywion y boda tinwyn yn cael eu tagio â thagiau lloeren am y tro cyntaf yng Nghymru

Danny Wyn Griffith

Thursday 10 August 2017

Hen harrier Circus cyaneus, female in flight against blue sky, Geltsdale, Cumbria

Mae darn o hanes adaregol wedi’i wneud yng Nghymru wrth i RSPB Cymru osod tagiau lloeren ar gywion y boda tinwyn - a hynny am y tro cyntaf ar dir Cymru.

To read this press release in English please click here

 

Mae cywion wedi cael eu tagio fel rhan o Broject LIFE2 y Boda Tinwyn sy’n cael ei gynnal ledled y Deyrnas Unedig ac yn cael ei ariannu gan yr Undeb Ewropeaidd. Cafodd adar eu tagio ar Ardal Gwarchodaeth Arbennig y Migneint ac ar Ardal Gwarchodaeth Arbennig y Berwyn. Mae’r adar ysglyfaethus hyn o dan fygythiad, a thrwy dracio'u symudiadau mae RSPB Cymru yn gobeithio cael darlun cliriach o ble mae’r boda tinwyn yn mynd ac ym mhle mae’n wynebu'r peryglon mwyaf. Dyma’r drydedd flwyddyn yn olynol i’r RSPB dagio bodaod tinwyn fel rhan o’u rhaglen a ariennir gan yr Undeb Ewropeaidd, ond dyma’r tro cyntaf i'r tagio gael ei gynnal yng Nghymru.

Ar ôl blynyddoedd maith o gael ei erlid a difodiant yn y pen draw, daeth y boda tinwyn yn ôl i nythu i Gymru yn y 1950au. Cynyddodd y niferoedd a’r ardal fridio yn raddol dros y degawdau dilynol i 57 pâr yn 2010. Ond, yn anffodus, awgrymodd arolwg cenedlaethol yn ystod 2016 y gallai'r cynnydd hwn fod yn arafu, gyda gostyngiad sylweddol o 39% wedi’i nodi yn nifer y parau bridio rhwng 2010 a 2016. 

Efallai fod tywydd oer a gwlyb yn ystod sawl tymor bridio, gan gynnwys tymor 2016, wedi cyfrannu at y gostyngiad yn y boblogaeth fridio, ac efallai fod ffactorau eraill yn arwyddocaol, fel newidiadau yn y broses o reoli rhostiroedd a phrinder ysglyfaethau ac ysglyfaethwyr. Nid ydym ar hyn o bryd ychwaith yn gwybod sut mae lefelau uchel o erlid mewn ardaloedd eraill yn y DU yn effeithio ar y boblogaeth yng Nghymru, ffactor y gallai’r ymchwil hwn helpu i gael ateb iddo.

Dywedodd Uwch Swyddog Cadwraeth RSPB Cymru, David Smith: “Mae’n hynod braf gallu cyhoeddi bod cywion y boda tinwyn wedi cael eu tagio â thagiau lloeren am y tro cyntaf erioed yng Nghymru. Mae’r ymchwil hwn yn hollbwysig a bydd yn ychwanegu at ein gwybodaeth am yr adar urddasol hyn. Byddwn yn gallu dilyn eu symudiadau y tu hwnt i’w hardaloedd bridio, asesu eu cynefin gaeafu a'u cyfraddau goroesi a gweld a fyddant yn dychwelyd i weundiroedd Cymru i fridio.”

Bu’r gwaith o osod tagiau lloeren ar fodaod tinwyn yn llwyddiannus diolch i nawdd gan y cwmni cosmetig LUSH a gytunodd i godi arian drwy werthu bomiau baddon “Skydancer”. Cafodd rhain eu creu’n arbennig er mwyn ariannu ac ymestyn prosiect tagiau lloeren y boda tinwyn ar draws y Deyrnas Unedig.

Aeth David Smith yn ei flaen i ddweud: “Hoffem ddiolch i'r holl dirfeddianwyr a roddodd ganiatâd i'r gwaith tagio gael ei wneud ar eu tir - yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Cyfoeth Naturiol Cymru, yr holl unigolion brwdfrydig a staff yr RSPB a fu’n helpu gyda’r gwaith arolygu a’r tîm tagio a gafodd drwydded arbennig ac a deithiodd bellter mawr i weithio gyda'r adar hyn yng Nghymru. Gobeithio’n fawr y bydd eu hymdrechion yn cael eu gwobrwyo ac y byddwn yn casglu gwybodaeth hanfodol a fydd yn helpu i sicrhau dyfodol disglair i fodaod tinwyn yng Nghymru.”

Last Updated: Thursday 10 August 2017

Tagged with: Topic: Wales Topic: Welsh