Mae Llywodraeth Cymru yn methu â gwarchod y lleoedd pwysicaf ar gyfer byd natur

Tuesday 25 May 2021

Dylai safleoedd gwarchodedig fod yn hafan i fywyd gwyllt yng Nghymru - ond mae diffyg cyllid yn golygu nad ydym yn gwybod fawr ddim beth sy'n digwydd ynddynt.

English version available here.

  • Mae adroddiad newydd a gyhoeddwyd heddiw yn awgrymu bod y mwyafrif o safleoedd mewn cyflwr ansicr a ddim yn cael eu rheoli i edrych ar ôl y rhywogaethau a chynefinoedd y maent i fod i'w gwarchod.

Heddiw, cyhoeddodd Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yr adroddiad cyntaf mewn 15 mlynedd ar gyflwr Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) Cymru. Mae’r adroddiad yn dangos bod 60% o’r safleoedd (lle mae digon o ddata i lunio barn) mewn cyflwr ‘anffafriol’ - sy’n golygu nad yw’r lleoedd hyn yn cael eu rheoli’n effeithiol i amddiffyn eu bywyd gwyllt arbennig. Ar gyfer tua hanner yr SoDdGA, nid oes digon o wybodaeth ar gael i CNC allu barnu'r cyflwr y maent ynddo. Nid yw'r darlun ar gyfer ein moroedd yn ddim mwy calonogol - dangosodd asesiad yn 2018 mai dim ond 46% o safleoedd morol gwarchodedig oedd mewn cyflwr ffafriol.

Mae SoDdGA yn hynod bwysig i’n bywyd gwyllt ac mae eu rheoli’n gywir yn flaenoriaeth ar gyfer gweithredu i achub byd natur. Mae llawer o SoDdGA hefyd wedi'u cofrestru fel Ardaloedd Amddiffyn Arbennig ac Ardaloedd Cadwraeth Arbennig. Mae gan y rhain amddiffynfeydd ychwanegol i gydnabod eu pwysigrwydd rhyngwladol ar gyfer rhywogaethau fel brain coesgoch, a chorsydd mawn gwerthfawr.

Er bod gan wledydd eraill y DU raglenni monitro cenedlaethol ar waith i werthuso'n cyflwr eu SoDdGA yn rheolaidd, yng Nghymru, dyma'r asesiad cenedlaethol cyntaf sydd wedi bod ers 2006. Mae hyn wedi cael ei gynnal trwy ymchwilad desg (desk-based), sydd yn golygu fod y rhan fwyaf o’n dyfarniadau o ran cyflwr y mae safleoedd unigol a'u nodweddion heb gael eu hysbysu gan ymweliad i’r safleoedd hynny.

Mae CNC yn gyfrifol am fonitro SoDdGA yn rheolaidd i werthuso eu cyflwr, ac yn gyfrifol am weithredu i sicrhau eu bod yn cael eu rheoli'n effeithiol ar gyfer byd natur. Ond mae Llywodraeth Cymru wedi torri 35% o gyllideb CNC rhwng 2013-2020 (mewn termau real), felly does fawr o syndod nad oes digon o arian gan CNC wneud y swydd hon yn iawn. Mae CNC yn gaddo strategaethau monitro newydd a chynllun gweithredu ar gyfer safleoedd gwarchodedig yn sgil adroddiad heddiw, ond heb gyllid priodol mae’n anodd gweld o ble y daw'r newid gwirioneddol sydd ei angen.

Dywedodd Katie-Jo Luxton, Cyfarwyddwraig RSPB Cymru:

“Mae'r adroddiad hwn yn dditiad damniol o reoli a monitro safleoedd gwarchodedig yng Nghymru - dylai'r rhain fod yn leoedd arbennig i fyd natur yng Nghymru. Ni all y bywyd gwyllt sy'n byw yma oroesi a ffynnu os nad yw'r safleoedd mewn cyflwr da. Mae toriadau cyllideb dro ar ôl tro gan Lywodraeth Cymru wedi arwain i Gyfoeth Naturiol Cymru i fethu â chyflawni'r rheolaeth neu'r monitro sydd ei angen ac rydym yn colli bywyd gwyllt o ganlyniad."

Y mis Hydref hwn, bydd Llywodraethau'r byd yn dod ynghyd yn China at uwchgynhadledd bwysig i fyd natur. Bydd y Gynhadledd hon o Bartïon yn y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol, a elwir yn CBD COP 15, yn gosod targedau byd-eang newydd i atal y dinistriad o fyd natur a gweld bywyd gwyllt yn dechrau adfer erbyn 2030. Mae Llywodraeth y DU eisoes wedi ymrwymo i amddiffyn 30% o’r tir a’r môr er bydd byd natur erbyn 2030, ac mae Llywodraeth Cymru wedi datgan yn ffurfiol y bydd yn cyflawni ei huchelgais i gyflawni'r newid sydd ei angen. Mae'r adroddiad hwn yn datgelu beth fydd tasg enfawr i gyflawni'r targed hwn yng Nghymru.

Ychwanegodd Katie-Jo Luxton:

“Mae byd natur angen mwy na geiriau cynnes ac amddiffyniadau ar bapur - mae angen adnoddau sylweddol arnom i wneud i’r newid ddigwydd a pholisi ffermio cynaliadwy newydd sy'n cefnogi rheolwyr tir i ofalu am y bywyd gwyllt arbennig ar eu tir. Rhaid i Lywodraeth Cymru ddangos eu bod o ddifrif ynglŷn â diogelu byd natur ac adferiad trwy wyrdroi'r toriadau i gyllideb CNC, gosod targedau sy'n rhwymo'r gyfraith i wella cyflwr safleoedd gwarchodedig a gwrthdroi dirywiad bioamrywiaeth, a gwneud monitro a rheoli yn flaenoriaeth glir.”

DIWEDD

Tagged with: Country: Wales Country: Wales Topic: Conservation Topic: Wales Topic: Wales