RSPB Cymru yn lansio ymgyrch gyda dadorchuddio cerflun arbennig

Carwyn Evans.

Monday 19 April 2021

Mae’r cerflun o farcud coch y tu allan i Gastell Caerdydd yn dathlu adfywiad aderyn Cymreig eiconig.

  • Mae ymgyrch Adfywio Ein Byd yn galw am arweinyddiaeth Llywodraeth Cymru i weithredu Adferiad Gwyrdd
  • Mae enillydd gwobr gerddoriaeth Cymru yn rhyddhau sengl wedi'i hysbrydoli gan fyd natur i hyrwyddo’r ymgyrch

Heddiw, mae RSPB Cymru yn dadorchuddio cerflun enfawr o farcud coch y tu allan i Gastell Caerdydd. Mae'r cerflun, a wnaed o adnoddau ecogyfeillgar, yn cynrychioli adfywiad rhyfeddol un o'n hadar mwyaf nodedig a phoblogaidd yng Nghymru.

Yn cyd-redeg â lansiad yr ymgyrch, mae RSPB Cymru’n falch o gyhoeddi y bydd enillydd gwobr gerddoriaeth Cymru The Gentle Good (Gareth Bonello) yn rhyddhau sengl newydd sbon dan y teitl Adfywio/Revival, a fydd ar gael i'w lawrlwytho ar Spotify o ddydd Gwener 23 Ebrill. Mae hefyd yn nodi lansiad Adfywio Ein Byd, ymgyrch sy'n pwyso am dargedau sy'n rhwymo'n gyfreithiol i adfer byd natur erbyn 2030, ac am adferiad gwyrdd o'r pandemig ledled y DU.

Dyluniwyd ac adeiladwyd y cerflun gan yr artist Sarah Wardlaw o Fae Colwyn. Bydd yn cynnwys tafluniad realiti estynedig (AR) a fydd yn goleuo'r barcud coch pan fydd yn cael ei arddangos, er mwyn rhoi profiad sy’n ysbrydoli ac yn ddathliad i'r gynulleidfa gyhoeddus ac ar-lein.

Mae dadorchuddio’r cerflun a rhyddhau’r sengl yn rhan o ymgyrch Adfywio Ein Byd RSPB Cymru, ymgyrch sy’n galw am ddyfodol gwyrdd a chyfiawn i Gymru. Mewn llai na thair wythnos, bydd pleidleiswyr yng Nghymru yn ymweld â'r gorsafoedd pleidleisio ac yn ethol Llywodraeth nesaf Cymru. Mae RSPB Cymru yn galw ar i’r Llywodraeth Cymru nesaf ddangos gwir arweinyddiaeth a gweithredu Adferiad Gwyrdd a fydd yn mynd i’r afael â’r argyfwng byd natur a hinsawdd, yn darparu mynediad at fyd natur i bawb ac yn gwella iechyd a lles y cyhoedd. Mae'r ymgyrch yn galw ar i’r Llywodraeth Cymru nesaf roi Adferiad Cyfiawn a Gwyrdd ar waith a fydd o fudd i bobl a'r blaned; trwy don o swyddi gwyrdd, amddiffyniadau amgylcheddol, moroedd a thir gwydn a chyfoethog, dinasyddion iach ac arweinyddiaeth gref.

Meddai’r artist Sarah Wardlaw:

‘’Rwy’n falch iawn fy mod wedi cael fy nghomisiynu i greu’r gwaith hwn ar gyfer ymgyrch Adfywio Ein Byd yr RSPB. Mae'r barcud coch yn stori lwyddiant cadwraethol anhygoel yng Nghymru, ond mae'n atgoffa rhywun o ba mor fregus yw bywyd a pham y dylem ei drysori.

“Gyda'r comisiwn hwn, rwy'n defnyddio cyfuniad o waith gof traddodiadol gyda’r defnydd o realiti estynedig (AR) i gyflwyno'r rhith o hedfan neu fodolaeth yr ysbryd. Mae’r egwyddor o hedfan, llywio, a hud yr ucheldiroedd yn rhywbeth sy’n ysbrydoli. Fel arlunydd, credaf y gallwn gyda'n gilydd helpu i atal difodiant ac amddiffyn bywyd gwyllt os ydym yn defnyddio ein straeon unigol ac yn rhoi rhyddid i'n dychymyg ddatblygu a bod yn ddiderfyn. Os bydd rhywogaethau'n marw, mae ein breuddwydion yn marw gyda nhw.’’

Yng Nghymru, mae'r barcud coch yn symbol o rym gweithredu heb ei ail. Er i’r aderyn gosgeiddig hwn fod yn amlwg yn y DU ers canrifoedd, arweiniodd erledigaeth at ostyngiad serth yn ei niferoedd. Yma yng Nghymru dros y 30 mlynedd diwethaf, rydym wedi gweld cynnydd enfawr ac mae gweld y niferoedd yn tyfu yn rhoi gobaith pendant inni ei bod yn bosibl adfywio ein byd. Dyma gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i weithredu er mwyn gwella ein dyfodol.

Mae'r gân hefyd yn cynnwys galwad atgofus y gylfinir sydd mewn angen dirfawr am adfywiad. Unwaith yn aderyn cyffredin yng Nghymru, mae'r niferoedd wedi dirywio’n sylweddol, ac wedi gostwng 70% er 1995. Erbyn hyn mae pryder mawr y gallai'r gylfinir ddiflannu yng Nghymru o fewn y 13 blynedd nesaf oni chymerir camau sylweddol. Dyma gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i weithredu er mwyn gwella ein dyfodol.

Meddai’r canwr-gyfansoddwr Gareth Bonello:

“Mae byd natur wedi bod yn rhan hanfodol o’m bywyd ers pan oeddwn i'n fach. Dechreuais wirfoddoli gyda'r RSPB pan oeddwn yn 14 oed, yna es ymlaen i astudio sŵoleg yn y brifysgol. Gweithiais am gyfnod byr fel adaregydd proffesiynol ac mae byd natur bob amser wedi bod yn ysbrydoliaeth imi fel cyfansoddwr.

“Mae'r gân yn benthyg o chwedl y dduwies Geltaidd Rhiannon a'i hadar cyfriniol, sy'n gallu suo pobl i gysgu ac adfywio'r meirw. Doeddwn i ddim eisiau cuddio'r ffaith ein bod ni yng nghanol argyfwng hinsawdd, a bod amser yn brin i allu arafu a newid y difrod rydyn ni'n ei greu. Rhaid inni ddod o hyd i ffordd o fod yn fwy cyfeillgar â'r amgylchedd ac mae'r gân yn pwysleisio'r cyfrifoldeb hwnnw. Rwy'n angerddol am fyd natur a chadwraeth ac roeddwn i'n gyffyrddus iawn yn ysgrifennu Adfywio/Revival. Daeth y fersiwn Gymraeg yn gyntaf ond rwy'n hapus iawn bod y geiriau Saesneg yn cyd-fynd cystal â'r alaw. Oherwydd rheolau’r cyfyngiadau symud a'r pandemig parhaus, recordiais y gân gyfan gartref, a oedd yn eithaf heriol ond a roddodd amser i mi ddysgu llawer hefyd.” 

Meddai’r naturiaethwr a chyflwynydd teledu, Iolo Williams:

“Roedd yn bleser ac yn fraint bod yn rhan o’r tîm oedd yn amddiffyn barcutiaid coch yng nghanolbarth Cymru yn ystod yr 1980au a’r 90au. Rwy’n cofio treulio llawer o benwythnosau a gwyliau yn gwneud ein gorau i amddiffyn y nythod rhag potswyr, ond o edrych ar ffyniant yr aderyn hardd hwn ers hynny, roedd yn werth pob eiliad.

“Gweithiodd yr ymgyrch i amddiffyn y barcud coch yn well nag y gallai unrhyw un ohonom fod wedi gobeithio amdano, ond mae'r amser wedi dod nawr i amddiffyn byd natur yn gyffredinol. Rydyn ni mewn argyfwng ac os na fyddwn ni'n gweithio gyda'n gilydd nawr, rydyn ni'n wynebu byd cythryblus iawn yn y dyfodol.”

Meddai Cyfarwyddwr RSPB Cymru, Katie-jo Luxton:

“Mae llwyddiant y barcud coch yng Nghymru yn enghraifft o'r hyn sy'n bosibl gyda'r warchodaeth a'r gefnogaeth gywir ar waith. Mae eleni yn darparu cyfleoedd enfawr, a ddônt ar adeg pan mae angen newid ar frys arnom i adfywio ein byd. Yn ddiweddarach eleni, cynhelir dwy uwchgynhadledd fyd-eang ar fioamrywiaeth a newid yn yr hinsawdd ac mae'r etholiadau sydd ar ddod yng Nghymru yn rhoi cyfle i bob un ohonom lunio’r dyfodol byd natur yr ydym ei eisiau. Pa ffordd well o arddangos y potensial ar gyfer adfywiad byd natur na gyda cherflun hardd o'r barcud coch eiconig."

DIWEDD

Nodiadau:

1. Mae Realiti Estynedig (Augmented Reality) yn dechnoleg sy'n troshaenu effeithiau digidol yn uniongyrchol ar arwyneb 3D yn y byd go iawn.

2. Mae mwy o wybodaeth am 5 cam RSPB Cymru i Adferiad Gwyrdd i'w gweld yma.

3. Gellir gweld adroddiad llawn Cyflwr Adar yn y DU yma. Mae'r crynodeb Cymraeg ar dudalen 21-26.

4. Ychwanegodd Katie-jo Luxton: “Mae llwyddiant profedig adfywiad y barcud coch yn dangos, os ydym i gyd yn tynnu i’r un cyfeiriad, mae’n bosibl adfywio a ffynnu ei natur. Mae'r ymdrech ar y cyd rhwng pobl sy'n hoff o fyd natur, ffermwyr, busnesau twristiaeth a'r Gurkhas a ddiogelodd eu nythod yn golygu ein bod ni nawr mewn man lle mae dros 2,500 o barau bridio bellach. ”

5. Mae mwy o wybodaeth am ymgyrch RSPB Cymru’s Adfywio Ein Byd i’w gweld yma.

Tagged with: Country: Wales Country: Wales Topic: Birds Topic: Campaigns Topic: Wales