Sicrhau’r dyfodol i’n gwenoliaid duon

Deio Gruffydd

Thursday 16 May 2019

Tŵr pwrpasol newydd i roi cartref i wenoliaid duon yng Nghaerdydd

English version available here.

Heddiw, lansiwyd cartref newydd sbon ar gyfer gwenoliaid duon yn Queen Alexandra House, Morglawdd Bae Caerdydd. Mewn prosiect wedi’i ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, a dan arweiniad Clwb Adar Morgannwg, RSPB Cymru ac Awdurdod Harbwr Caerdydd, mae'r tŵr arbennig hwn wedi'i adeiladu i helpu i roi cartref i wenoliaid duon wrth iddynt dreulio eu haf yn ein prifddinas.

Wedi'i ddylunio gan y penseiri o wlad Pwyl, Menthol, mae’r tŵr wedi’i leol dafliad carreg i ffwrdd o'r llwybr troed sy'n arwain at y morglawdd. Bydd y strwythur unigryw siâp ‘Y’ yn darparu 90 o safleoedd nythu ar gyfer gwenoliaid duon. Bydd y dyluniad tal yn helpu i'w diogelu rhag ysglyfaethwyr ar y ddaear, ac mae ei leoliad ar y morglawdd yn ddelfrydol wrth iddynt hedfan i chwilio am bryfed. Bydd system alwadau arbennig, sy'n cael ei phweru gan baneli solar ar ben y tŵr, hefyd yn helpu i ddenu gwenoliaid duon ifanc i setlo yno wrth iddynt chwilio am y safle nythu perffaith.

Roedd gwenoliaid duon arfer bod yn olygfa gyffredin yng Nghaerdydd, ond mae eu niferoedd wedi lleihau dros y degawdau diwethaf. Ers 1995, mae lleihad o 69% wedi ei weld mewn niferoedd gwenoliaid duon yng Nghymru. Mae gwenoliaid duon yn nythu’n uchel mewn toeau hen dai ac eglwysi ac mewn bylchau rhwng gwaith brics a theils toeau. Fodd bynnag, oherwydd moderneiddio ac ailddatblygu adeiladau yn ein trefi a’n dinasoedd, mae’r gofodau hyn yn diflannu’n gyflym. Dyma un o brif resymau pam fod eu niferoedd yn lleihau, ac mae llawer o wenoliaid duon yn dychwelyd yn nôl o’u mudiant dros y gaeaf i ddarganfod bod eu nythod wedi eu selio i ffwrdd.

Mae gwenoliaid duon yn treulio eu gaeaf yn bwydo yn Affrica, ond pob blwyddyn maent yn gwneud taith anhygoel o 6,000 milltir i ogledd Ewrop. Maent yn aros yma am oddeutu tri mis i fridio, cyn dychwelyd yn nôl i’r de. Mae’r adar hynod hyn yn treulio hyd at 90% o’u bywydau yn yr awyr, ac yn bwyta, cysgu, yfed a hyd yn oed paru wrth hedfan. Maent yn hedfan yn wych, ac mae’n bosib eu gweld yn perfformio sgiliau awyr trawiadol ar nosweithiau hir yr haf.

Meddai Strinda Davies, cadeirydd Clwb Adar Morgannwg:
“Mae hwn yn foment o falchder mawr i ni. Mae’r prosiect hwn wedi bod ar waith ers blynyddoedd, ac mae’n wych gweld y tŵr yn sefyll yn falch ar y Morglawdd. Mae ein gwirfoddolwyr wedi gweithio’n ddiflino ac wedi cyfrannu eu hegni, amser rhydd a’u penwythnosau i wneud yn siŵr fod y prosiect yn symud yn ei flaen. Diolch i’w hangerdd am adar a’u hymrwymiad i warchod eu cynefinoedd, mae cam mawr wedi cael ei gymryd i helpu gwenoliaid duon yng Nghaerdydd.”

Dywedodd yr Aelod Cabinet dros Ddiwylliant a Hamdden:
“Mae'r tŵr newydd nodedig hwn yn ganlyniad i waith partneriaeth lwyddiannus a bydd yn gwneud ychwanegiad gwych i'r Morglawdd. Mae'n garreg filltir go iawn i ymwelwyr a dylai roi hwb mawr i'r boblogaeth o wenoliaid duon yma yng Nghaerdydd wrth iddynt ei wneud yn gartref dros y blynyddoedd nesaf.”

Meddai Jazz Austin, RSPB Cymru, Rheolwr Project Rhoi Cartref i Fyd Natur yng Nghaerdydd:
“Yn debyg i lawer o ddinasoedd a threfi eraill, mae teils toeau Caerdydd yn chwarae rhan bwysig wrth greu amgylchedd diogel i wenoliaid duon sy’n bridio. Mae poblogaethau'r gwenoliaid duon wedi dirywio'n aruthrol dros y blynyddoedd diwethaf. Fodd bynnag, mae yna ffyrdd y gallwn eu helpu yn ein dinas, fel gosod brics gwenoliaid duon mewn hen adeiladau a rhai newydd, a diogelu safleoedd nythu presennol yn ystod gwaith atgyweirio adeiladau. Dyna pam ei bod mor gyffrous i ni fod yn rhan o'r prosiect tŵr gwenoliaid duon ym Mae Caerdydd i helpu rhoi help llaw i’r adar hyn trwy greu cymaint o safleoedd nythu newydd posibl.”

“Rydym hefyd yn edrych ymlaen at barhau i weithio gyda Gwirfoddolwyr Arolwg Gwenoliaid Duon Caerdydd dros y blynyddoedd nesaf. Mae ein gwirfoddolwyr gwych yn ein helpu i fonitro niferoedd gwenoliaid duon yn ein dinas i helpu i ddeall pa ardaloedd sydd angen eu diogelu fel safleoedd nythu ac i helpu i fonitro unrhyw newidiadau ym mhoblogaeth gwenoliaid duon Caerdydd.”

DIWEDD

Nodiadau i’r golygydd:

1. Yr RSPB yw elusen gadwraeth natur fwyaf y DU, ac mae hi’n ysbrydoli pawb i roi cartref i fyd natur. Ynghyd â’n partneriaid, rydym yn gwarchod adar a bywyd gwyllt mewn perygl fel bod ein trefi, ein harfordir a’n cefn gwlad unwaith eto’n llawn o fywyd gwyllt. Mae gennym ran arweiniol o fewn BirdLife International, partneriaeth fyd-eang o gyrff cadwraeth byd natur.

2. Mae’r prosiect wedi’i ariannu gan Y Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, ac mae’n gydweithrediad rhwng Clwb Adar Morgannwg, RSPB Cymru ac Awdurdod Harbwr Caerdydd.

3. Mae gwenoliaid duon ar restr ambr Birds of Conservation Concern. Dyma’r rhywogaethau sydd gyda statws cadwraeth anffafriol yn Ewrop.

4. Os ydych chi wedi gweld gwennol ddu, gallwch roi gwybod i ni trwy gyfrannu eich cofnodion i’r RSPB Swift Survey. Trwy’r arolwg yma, rydym yn adeiladu record o ble mae gwenoliaid duon wedi’u gweld yng Nghaerdydd fel ein bod yn medru eu gwarchod yn well.

5. Gall gwenoliaid duon gymryd hyd at dair blynedd cyn defnyddio’r tŵr i nythu, ond bydd yna siawns dda y byddant yn hedfan o gwmpas y tŵr wrth iddynt archwilio am leoliad nythu addas.

6. Mae mwy o wybodaeth a data am niferoedd gwenoliaid duom yng Nghymru a’r DU i’w gael ar dudalen Breeding Bird Survey y British Trust for Ornithology.

Last Updated: Friday 12 July 2019

Tagged with: Country: Wales Topic: Give Nature a home Topic: Swift Topic: Wales