Gwenoliaid Duon mewn argyfwng – mae’r frwydr yn parhau

Hoffem ddiolch yn fawr iawn i bawb a lofnododd a chododd eu llais dros natur. O ganlyniad i'r ymateb hwn, cafodd y cynnig ei drafod gan y Senedd ar 1 Hydref 2025 (gwyliwch y drafodaeth yma).

Roeddem yn falch gweld bod llawer o Aelodau’r Senedd yn awyddus dangos eu cefnogaeth i’r rhywogaeth hon, sy’n dirywio’n gyflym. Mae niferoedd Gwenoliaid Duon wedi gostwng 76% yng Nghymru ers 1995 ac mae’n hanfodol bod gweithredu ar eu cyfer. Ond er gwaethaf y brys a’r gefnogaeth, gwrthododd y Llywodraeth y cynnig ar y sail y byddai gorfodi brics Gwenoliaid Duon yn golygu y byddai datblygwyr yn gallu gweld gosod brics ‘Swift’ yn eu lle fel cam digonol ar ei ben ei hun i fodloni anghenion Polisïau Cynllunio Cenedlaethol cyfredol sy’n cyfrannu tuag at dargedau Budd Net i Fioamrywiaeth (NBB) presennol.
 

Fel rhan o’r Polisi Cynllunio Cenedlaethol, mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio dull Budd Net i Fioamrywiaeth (NBB) i sicrhau gwelliant cyffredinol mewn bioamrywiaeth o ddatblygiadau adeiladu. Mae hyn yn rhoi pwyslais ar ystyried effeithiau a manteision bioamrywiaeth yn gynnar yn y cyfnod dylunio mewn datblygiadau, er budd gwydnwch ecosystemau ehangach.

Rydym ni, a'n partneriaid ymgyrchu yn yr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, yn credu y byddai gorfodi gosod brics Gwenoliaid Duon ym mhob adeilad newydd yn tanseilio cyflawni NBB. Dylai fod yn gwbl bosibl integreiddio brics gwenoliaid duon gorfodol yn y fframweithiau presennol. Yn yr un modd, nid yw'r awgrym y gallai datblygwyr geisio hawlio gosod brics gwenoliaid duon yn eu lle fel eu hunig gyfrifoldeb o dan NBB, ar draul mesurau bioamrywiaeth eraill, yn rheswm dilys dros beidio â deddfu.

Gan ystyried bod brics Gwenoliaid Duon yn fforddiadwy, hawdd eu gosod ac yn gallu bod o fudd i ambell rywogaeth (nid Gwenoliaid Duon yn unig), dylid eu gorfodi mewn ffordd sy’n ategu’r gofynion polisi presennol.

Ar ôl y drafodaeth yn y cyfarfod llawn, caeodd y Pwyllgor Deisebau'r ddeiseb gan nodi y gallai'r Pleidiau unigol godi'r mater yn eu maniffestos cyn etholiad y Senedd ym mis Mai 2026.

Mae ein Maniffesto natur yn galw am ddylunio ac adeiladu mewn modd sy’n ystyriol o natur cael eu gorfodi ym mhob datblygiad newydd a fyddwn hefyd yn eirioli am flaenoriaethu natur wrth ddewis lleoliadau ar gyfer datblygiad newydd, er mwyn sicrhau bod y dewis yn parchu bywyd gwyllt.

Cadwch lygad ar ein gwefan yn y Flwyddyn Newydd am eiriau i’r gall ar sut i gadw natur ar flaen y weledigaeth wleidyddol wrth i'r etholiadau'r Senedd agosáu.