Cymru’n croesawu strategaeth hir-ddisgwyliedig ar gyfer Cadwraeth Adar y Môr

Yn dilyn saith mlynedd o ymgyrchu, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Strategaeth Cadwraeth Adar y Môr, gan gynnig achubiaeth i adar y môr Cymru. Dyma bopeth mae angen i chi ei wybod.

Mae Strategaeth Cadwraeth Adar y Môr Cymru yn bolisi allweddol sydd â'r nod o warchod poblogaethau adar y môr yng Nghymru. Gan ganolbwyntio ar warchod cynefinoedd, mynd i’r afael â bygythiadau ac annog cydweithio rhwng rhanddeiliaid, nod y strategaeth yw sicrhau bod yr adar môr pwysicaf, sy’n wynebu’r bygythiad mwyaf, yn goroesi yn y tymor hir.

Adar y Môr yw’r grŵp o adar sydd dan y bygythiad mwyaf yn y byd, ac mae 62% o adar môr y Deyrnas Unedig yn gostwng.

Mae Cymru’n gartref i nythfeydd adar sy’n bwysig yn fyd eang:

• Mae dros hanner poblogaeth y byd o Adar Drycin Manaw yn nythu o dan y ddaear mewn tyllau ar ynysoedd Cymru
• Mae Ynys Gwales yr RSPB, yn Sir Benfro, yn parhau i fod yn gartref i un o’r nythfeydd mwyaf o Huganod yn y byd, a hynny er gwaethaf effaith dorcalonnus y Ffliw Adar Hynod Bathogenaidd (HPAI) ar adar y môr
• Mae Cymru hefyd yn gartref i’r nythfa fwyaf yn y Deyrnas Unedig o Fôr-wenoliaid y Gogledd ar Ynysoedd y Moelrhoniaid, sef grŵp o ynysoedd oddi ar arfordir Ynys Môn

• Mae argymhellion y strategaeth yn seiliedig ar ganlyniadau cannoedd o asesiadau oedd yn edrych ar ba mor agored i niwed gan bwysau yng Nghymru yw Adar y Môr
• Mae hon yn ddogfen fyw – mae cyfnodau adolygu rheolaidd wedi eu trefnu er mwyn gallu ystyried tystiolaeth newydd
• Prin yw’r dystiolaeth am effaith rhai pwysau ar adar y môr yng Nghymru. Ond, mae’r strategaeth yn tynnu sylw at anghenion ymchwil pwysig.

• Nid yw’r strategaeth yn ystyried bygythiadau i adar y môr yn y dyfodol. Oherwydd hynny, bydd angen cynnal cyfnodau rheolaidd i adolygu. Yn dilyn blaenoriaethu, daeth yn amlwg nad yw'r argymhellion yn mynd i’r afael â'r holl fygythiadau sy’n wynebu adar y môr. Ond, rydym ni’n gobeithio y bydd rhagor o argymhellion yn cael eu hychwanegu dros amser wrth i ni ddechrau gweithredu ar y set gyntaf hon o flaenoriaethau.
• Ar hyn o bryd nid oes cyllid penodol wedi ei neilltuo ar gyfer y strategaeth. Byddwn ni’n dal ati i alw am hyn er mwyn sicrhau bod modd cyflawni'r camau gweithredu.

Yn 2018, pan oedd hi’n amlwg nad oedd strategaeth ar y gweill gan Lywodraeth Cymru, aeth RSPB Cymru at ei aelodau, ei gefnogwyr a’i ymgyrchwyr arbennig, ac fe wnaethoch chi ein helpu ni i gynnal sawl ymgyrch dros y blynyddoedd. Mae eich llais a’ch cefnogaeth ddiwyro wedi ein helpu ni i gyrraedd y garreg filltir bwysig hon.

Er bod y strategaeth yn gam i’r cyfeiriad cywir, mae angen gweithredu ar frys i fynd i’r afael â sefyllfa gyffredinol amgylchedd morol Cymru, gan wneud y canlynol:

• Creu Ardaloedd Morol Gwarchodedig , gan gynnwys Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig (SPAs) i adar a Pharthau Cadwraeth Morol i fynd i’r afael â’r bylchau yn nulliau diogelu adar y môr, cynefinoedd morol a bywyd gwyllt y môr, yn ogystal â chyfrannu at ‘30 erbyn 30’ (y targed i amddiffyn 30% o dir a 30% o'r môr dros natur erbyn 2030).
• Rhoi rhagor o gyllid i fonitro a rheoli ardaloedd morol gwarchodedig, gan ddilyn y wybodaeth a geir gan asesiadau cyflwr Ardaloedd Morol Gwarchodedig Cymru a’r Strategaeth Cadwraeth Adar y Môr a gyhoeddwyd y wythnos hon. 

• Gwneud gwaith cynllunio morol i leihau’r bygythiadau sy’n wynebu adar y môr. Mae cyflawni camau cadwraeth ar gyfer adar y môr pan fyddan nhw ar y môr yn heriol – byddai blaenoriaethu atal niwed yn llawer mwy effeithiol. Felly, mae’n hanfodol bwysig ein bod ni’n cynllunio sut a ble mae gweithgareddau pobl ar y môr (fel datblygiadau ynni alltraeth) yn digwydd.

• Buddsoddi mewn Arolygon Morol i wella ein dealltwriaeth o adar y môr a’u rhywogaethau ysglyfaethus, ac i lywio cynlluniau morol a chadwraeth. Mae’n hen bryd cael buddsoddiad, gan fod bylchau mewn gwybodaeth yn aml yn ein rhwystro rhag gwneud penderfyniadau gwybodus am faterion morol.
• Canfod datrysiad tymor hir i sicrhau bioddiogelwch yr ynysoedd sy’n gartref i adar y môr, a chadw nythfeydd adar y môr yn rhydd rhag ysglyfaethwyr mamaliaid goresgynnol. Bydd hyn yn galluogi mwy o gywion i oroesi a chyrraedd llawn dwf a bydd hynny’n cyfrannu at wrthsefyll poblogaethau sy’n dirywio.

• Cyflwyno offer Monitro Electronig o Bell (REM) ar gychod pysgota mawr i sicrhau bod modd monitro a deall sut mae gweithgareddau pysgota yn effeithio ar adar y môr, eu ffynonellau bwyd a bywyd morol eraill.

 

Gobeithio bod hwn yn gam i’r cyfeiriad cywir at ddyfodol lle mae adar y môr yn cael eu diogelu ac yn ffynnu.